شهر اراک در آغازبااهداف نظامی وسیاسی ونیزبه منظورنظارت بربخش های اطراف وتمرکزاقتصاد ناحیه ساخته شد این شهر روستایی نبوده ونیزبه مرور زمان هم به وجود نیامده است.
بلکه شهراصلی در زمان خیلی کوتاه شاید 8 الی 10 سال ساخته شده باشد.از طرف دیگر ساختمان شهر از روی نقشه مورد نظر وفکروتعقل و پیش بینی های لازم جهت سرویس های شهری آن روز بوده است .
لذادارای سیما ونمایی اندیشیده واز روی اصول صحیح هندسی بنا شده است.چهره اولیه شهرکاملا"شطرنجی بوده یعنی تمام معابر وکوچه ها از لحاظ طول وعرض اندازه هم بوده وبا هم موازی وبر هم عمود می باشند تشکیل شده است ازدومحله بزرگ قرینه هم که ساخت زیربنای هردو مساوی می باشد.
وحد فاصل در محل بازار بزرگ شهر است که شمالی وجنوبی بوده و شهر را به دو قسمت مساوی تقسیم کرده است. در بدو تاسیس شهر را به وسیله دیوارهای ضخیم وبلندی محصور نموده بودند ودور دیوارهای شهر خندق هایی حفر کرده وشهر کاملا" به شکل دژی درآمده بود که دارای دروازه های متعدد در جهات مختلف بوده است سال هاست که دروازه ها از بین رفته اند وامروزه چندین محل را که درمرکز شهر امروزی هستند به نام همان دروازه ها می نامند مانند دروازه قبله ابتدا ء بازاردر قسمت جنوب
دروازه شهر گرد در قسمت شرق محله قلعه –دروازه حاج علینقی در قسمت غرب محل حصار-ودروازه راهزان در انتهای قسمت شمالی بازار ودروازه مشهد.